niedziela, 27 września 2020
wtorek, 07 stycznia 2020 17:05   
Informacja na temat stanu sanitarnego lasów Puszczy Kozienickiej

 

Informacja na temat stanu sanitarnego lasów Puszczy Kozienickiej

Przełom roku jest dobrym terminem na dokonywanie wszelkiego rodzaju analiz, raportów  i podsumowań. Po raz kolejny przychodzi nam podzielić się z miłośnikami Puszczy Kozienickiej informacjami odnośnie zagrożeń dla lasów i stanu sanitarnego puszczańskich drzewostanów, a także zrelacjonować wyniki naszych, ubiegłorocznych działań w zakresie ochrony lasu.

 

Rok 2019 był kolejnym czasem, w którym pogłębiały się zmiany warunków atmosferycznych związane z globalnym kryzysem klimatycznym. Doświadczyliśmy w minionym roku kolejnych okresów przewlekłych susz, fali ekstremalnych upałów, rekordów średnich miesięcznych temperatur czy pogłębiającego się deficytu wody. Takie uwarunkowania prowadziły do pogłębiania się osłabienia drzewostanów, które w szczególności dotyczyło najstarszych drzewostanów iglastych. Drzewostany takie od kilku lat są dobijane przez gradacyjne pojawy szkodników wtórnych, z których najpoważniejszym wydają się być zniszczenia wywołane przez wystąpienie ognisk  kornika ostrozębnego w lasach sosnowych, czy kornika drukarza w świerczynach, a ostatnio również jodłowców( korników jodłowych) w jedlinach. W przypadku naszego nadleśnictwa z racji 76% udziału sosny w drzewostanach, największe znaczenie ma ograniczenie populacji kornika ostrozębnego.

W ramach zwalczania kornika ostrozębnego w 2019 roku usunęliśmy 13 600 m3 drewna posuszowego z czego 9 200 m3 zostało zarejestrowane jako IPSA-tj. drewno zasiedlone przez kornika ostrozębnego (IPSA – to specjalny kod w systemie informatycznym stosowany w sprawozdawczości do rejestracji wymienionego szkodnika).  W analogicznym okresie  2018r.  usunięte było niemal 26 000 m3 drewna posuszowego, z czego 12 700 m3 zostało zarejestrowane jako drewno zasiedlone przez kornika ostrozębnego. Powyższe liczby wskazują na istotne zmniejszenie szkód w 2019 roku, a także pozytywny efekt działań zwalczania kornika na terenie nadleśnictwa, gdyż rozmiar szkód był mniejszy, pomimo wyżej opisanych uwarunkować atmosferycznych. W 2019 r. nie odnotowaliśmy również szkód wielkopowierzchniowych, gdzie koniecznym byłoby całkowite usunięcie i odnowienie d-stanów. Natomiast nowym niekorzystnym zjawiskiem było wystąpienie szkód od jodłowców (korników jodłowych), gdzie odnotowaliśmy wystąpienie prawie 200 m3 drewna PITY zasiedlonego przez te szkodliwe owady(PITY to specjalny kod w systemie informatycznym stosowany w sprawozdawczości do rejestracji  szkodników Jd) .

Podstawowe, dostępne metody zwalczania kornika pozostają jednak niezmienne i w praktyce polegają na szybkim zainwentaryzowaniu i usuwaniu drzew zasiedlonych, pilnym wywozie z lasu wyrobionego z nich drewna (względnie jego okorowaniu i zniszczeniu kory),   a także usunięciu pozostałości powyróbkowych, tzn. zasiedlonych gałęzi i wierzchołków, poprzez wypalanie ich (względnie zrąbkowanie i wywiezienie z lasu). Skuteczność zwalczania jest uzależniona od terminowości realizacji wymienionych czynności skorelowanych z terminami kolejnych rójek (okresów rozrodczych) owada. Nowością jest tutaj powszechne zastosowanie inwentaryzacji drzew zasiedlonych z wykorzystaniem zdjęć lotniczych. Ze względu na specyfikę żeru kornika ostrozębnego w pierwszej fazie opanowywania drzewa uszkodzenia często są niezauważalne z poziomu gruntu, dlatego ogląd d-stanów z powietrza pozwala na szybsze wykrycie drzew zasiedlonych i daje lepsze efekty zwalczania.

Zwalczanie kornika generowało różnorakie dodatkowe koszty finansowe - np.: łączny koszt wypalania gałęzi i wierzchołków drzew zasiedlonych przez kornika wyniósł w 2019r. ponad 118 000 zł. Wystąpiły również poważne trudności w zakresie wywiązania się Nadleśnictwa z Umów zawartych na dostawy drewna w 2018r. Konieczność usuwania posuszu sosnowego wymuszała zagospodarowanie nieplanowanych mas określonych surowców drzewnych i jednoczesne braki w zakresie realizacji wcześniej zakontraktowanych Umowami sortymentów.

W 2019r. na polecenie DGLP została przeprowadzona inwentaryzacja drzewostanów zasiedlonych przez jemiołę. W jej wyniku stwierdzono występowanie jemioły na blisko 20% powierzchni nadleśnictwa. Dynamiczna ekspansja tego półpasożyta  w ostatnich latach również wiązana jest z niekorzystnym wpływem postępujących zmian klimatycznych i stanowi dodatkowy element osłabiający drzewostany.

W dalszym ciągu aktualnym pozostaje problem gradacyjnego występowania chrabąszczy w naszych drzewostanach. W 2019 roku realizowane były szeroko zakrojone działania monitoringowe, związane z przewidywaną masową rójką chrabąszczy w 2021r. Czynności te posłużą do określenia zasięgu przyszłej rójki i do wypracowania decyzji w zakresie zwalczania chrabąszczy.

Miniony rok był również bardzo trudny w aspekcie ochrony p.poż. Wysokie temperatury i susze powodowały utrzymywanie się ciągłego ,wysokiego stopnia zagrożenia oraz przyczyniały się do powstawania pożarów lasu, który odnotowaliśmy więcej niż w ciągu ostatnich trzech sezonów.

Powyższe informacje a także prognozy naukowe( raport PAN z 2019r.) wskazują na możliwość pogłębiania się wyżej opisanych problemów, które mogą być elementem następstw związanych z globalnym kryzysem klimatycznym. Ze względu na wysoki przeciętny wiek, tj. 75 lat,  znacznie wyższy od przeciętnego wieku d-stanów w kraju, nasze najstarsze drzewostany iglaste utraciły już możliwości adaptacyjne dla postępujących zmian klimatycznych. Trzeba jednak zauważać, że od kilku 10-leci naszym głównym celem gospodarczym w Puszczy Kozienickiej jest stopniowa przebudowa składu gatunkowego drzewostanów sosnowych (rozmiar ich to jeszcze aż 76% powierzchni Nadleśnictwa) w kierunku d-stanów mieszanych bądź liściastych, które ekologicznie i historycznie odpowiadają siedliskom puszczańskim. Ostatnie doświadczenia związane z występowaniem sytuacji klęskowych wskazują na konieczność intensyfikacji realizowanych przebudów składów gatunkowych. Reasumując, mamy nadzieję że nasze zdecydowane działania w walce z kornikiem ostrozębnym, połączone ze wsparciem czynników naturalnych pozwolą na osiągnięcie oczekiwanej poprawy stanu sanitarnego naszych   d-stanów, a nowo zakładane drzewostany uzyskają większe możliwości adaptacyjne w zakresie postępujących zmian klimatu.

Nadleśnictwo Kozienice

Autor A.Mazur, zdjęcia -archiwum Nadleśnictwa

 

 

Cytat tygodnia:

"Dla pokoju trzeba ryzykować tak samo, jak w trakcie wojny...Jeśli boisz się postawić sprawę na ostrzu noża, już przegrałeś ."

 


John Dulles Foster